CADW FFYRDD CYMRU'N FWY DIOGEL
LANG: EN Cy
CADW FFYRDD CYMRU'N FWY DIOGEL

M4 : Cynllun Terfyn Cyflymder Newidiol

  • M4 yn y De-Ddwyrain : Cynllun Terfyn Cyflymder Newidiol Open or Close

    Mae cynllun terfyn cyflymder newidiol yr M4 yn y De-ddwyrain yn defnyddio technoleg i fynd i’r afael â thagfeydd ar ddarn 13km, o fan i’r gorllewin o gyffordd 23A (Magwyr) i fan i’r gorllewin o gyffordd 28 (Parc Tredegar). Mae dechrau a diwedd y cynllun yn cael eu dynodi gan arwyddion ffordd parhaol.

    Prif nod y cynllun yw sicrhau bod y traffig yn parhau i symud trwy addasu’r terfyn cyflymder a helpu i wneud teithiau’n fwy diogel a dibynadwy.

    Llywodraeth Cymru sy’n rheoli’r cynllun hwn o Ganolfan Rheoli Traffig De Cymru yng Nghaerdydd. Mae’n rhan o strategaeth ehangach i wella’r prif gysylltiadau ffyrdd ar hyd a lled Cymru, gyda’r nod o reoli’r rhwydwaith ffyrdd strategol yn effeithiol nawr ac i’r dyfodol, gan annog mewnfuddsoddi, twf a swyddi.

  • Sut mae’r cynllun terfyn cyflymder newidiol yn gweithio?Open or Close

    Ar hyd rhan hon o’r draffordd, caiff y terfyn cyflymder gorfodol ei addasu yn ôl yr amodau traffig fel bod cerbydau’n dal i symud ar gyflymder cyson.

    Fel arfer pan nad oes unrhyw dagfeydd na digwyddiad neu ddamwain ar y lôn gerbydau, ni fydd arwyddion neu signalau terfyn cyflymder newidiol yn cael eu defnyddio ac mae’r terfyn cyflymder cenedlaethol mewn grym.

    Ar adegau prysur neu pan fydd rhywbeth wedi digwydd ar y lôn, bydd synwyryddion yn cofnodi tagfeydd sy’n dechrau datblygu. Mae’r system yn cyfrifo’r terfyn cyflymder uchaf ar gyfer y traffig sydd ar y ffordd ar y pryd, a dangosir hyn ar y signalau electronig uwchben y lonydd neu ar ochr y ffordd.

    Efallai na fydd gyrwyr yn gallu gweld pam mae’r signalau ar waith; fodd bynnag mae’r system yn gallu gweld bod tagfeydd yn datblygu ac yn defnyddio’r signalau terfyn cyflymder i arafu’r traffig a sicrhau ei fod yn dal i symud. Bydd cerbydau’n teithio ar gyflymder mwy cyson a thebyg, gan greu siwrnai mwy esmwyth a diogel i bawb. Bydd llai o giwio, sydd yn ei dro’n lleihau’r perygl o ddamweiniau a achosir gan geir sy’n teithio tuag at gefn y ciw.

    Pan fydd llif y traffig wedi tawelu ac nad oes angen y signalau a’r arwyddion mwyach, ni fydd unrhyw beth i’w weld arnynt a bydd y ffordd yn dychwelyd i system weithredu arferol y draffordd.

    Dylai gyrwyr nodi nad yw signal electronig nad yw'n dangos terfyn cyflymder yn golygu o reidrwydd bod y terfyn cyflymder cenedlaethol yn berthnasol unwaith eto. Mae terfyn cyflymder gorfodol yn parhau mewn grym hyd nes bod symbol terfyn cyflymder cenedlaethol neu derfyn cyflymder arall yn cael ei arddangos.

  • Pwy sy’n monitro’r cynllun terfyn cyflymder newidiol?Open or Close

    Yn ogystal â’r system terfyn cyflymder awtomatig, mae gweithredwyr canolfan reoli awdurdodedig yn monitro’r rhwydwaith ffyrdd ac yn gallu ymyrryd fel bo’r angen er mwyn ymateb i ddigwyddiadau ar y lôn gerbydau.

  • Pam ydw i’n gweld signalau a negeseuon sy’n ymddangos yn amhriodol?Open or Close

    Mae’r system yn ymateb i ddigwyddiad go iawn sy’n digwydd y funud honno, ymhellach ar hyd y lôn o flaen y gyrrwr. Erbyn i’r gyrrwr gyrraedd y lleoliad dan sylw, efallai nad yw’r rheswm yn amlwg, gan fod amodau’r traffig wedi datrys eu hunain.

    Mewn rhai amgylchiadau, efallai y bydd gweithredwyr y ganolfan reoli yn gosod terfynau cyflymder is eu hunain. Gwneir hyn fel arfer er mwyn helpu gyda gwaith cynnal a chadw a diogelu’r gweithlu, yn enwedig wrth wneud y gwaith peryglus o osod a symud conau traffig. Weithiau, yn enwedig yn ystod y nos, gall ymddangos bod terfynau cyflymder wedi’u gosod heb unrhyw reswm, ond mae’n bosibl bod gyrwyr yn gweld yr arwyddion hyn cyn i’r gweithwyr ddechrau gosod conau neu ar ôl iddynt eu symud oddi yno.

    Rhwng twneli Bryn-glas a’r Coldra (C24), mae natur bantiog y ffordd yn ffactor arall dros osod arwyddion terfyn cyflymder. Yn aml, mae hyn yn peri i gerbydau nwyddau trwm arafu gan sbarduno terfynau cyflymder awtomatig is er mwyn diogelu’r traffig cyflymach sy’n teithio y tu ôl iddynt. Hefyd, mae nifer y lonydd yn newid wrth i chi gyrraedd y twnnel. Mae tair lôn yn uno’n ddwy gan achosi i’r traffig arafu, sydd yn ei dro’n gallu sbarduno terfynau cyflymder is er mwyn hwyluso llif y traffig.

  • Pam mae’r terfyn cyflymder yn newid sawl gwaith weithiau ar ddarn byr o’r ffordd?Open or Close

    Pan fo digwyddiad, gall gweithredwyr y ganolfan reoli ddefnyddio arwyddion a signalau er mwyn diogelu’r ardaloedd sydd wedi’u heffeithio, a weithiau, gall traffig arafach sbarduno’r gosodiad awtomatig. Gall y sefyllfa hon godi hefyd pan fydd problem gyda llif y traffig a phan fydd cerbydau'n dechrau ciwio. Mae’r cyfuniad o’r gosodiad hwn yn gallu arwain at osod cyfuniad o derfynau cyflymder mewn perthynas â’r digwyddiad dan sylw a’r amodau traffig byw.  Mae hon yn drefn arferol sy'n sicrhau bod y system yn diogelu defnyddwyr ffordd rhag effeithiau digwyddiadau, tagfeydd traffig a chiwio.

    Mae llai o olau ar y lôn gerbydau tua’r gorllewin yn sgil difrod a achoswyd gan dân yn nhwnnel Bryn-glas yn 2011, felly mae angen dangos y terfyn cyflymder 50mya yn barhaol wrth nesáu at y twnnel a theithio drwyddo. Mae goleuadau twnelau Bryn-glas wrthi’n cael eu hadnewyddu ar hyn o bryd. Cynhelir y gwaith hwn dros nos yn bennaf er mwyn osgoi tagfeydd.

  • Beth sy’n digwydd pan fo gwaith ffordd ar y darn â therfyn cyflymder newidiol?Open or Close

    Efallai y bydd arwyddion a signalau ychwanegol yn cael eu gosod â llaw yn ystod y gwaith o osod neu symud conau traffig, er mwyn diogelu’r gweithlu a’r traffig sy’n nesáu.

    Os oes angen cynlluniau gwaith ffordd tymor hir, efallai y bydd arwyddion cyflymder gorfodol ar blatiau sefydlog yn cael eu defnyddio i ddangos y terfyn cyflymder sydd mewn grym. Gallant gael eu hategu gan arwyddion a signalau electronig.

  • Beth sy’n cael ei wneud i leihau’r tagfeydd ar yr M4 o amgylch Casnewydd?Open or Close

    Mae gwybodaeth am gynlluniau Llywodraeth Cymru i wella’r M4 yn ardal Casnewydd ar gael yn http://llyw.cymru/topics/transport/roads/schemes/m4/?skip=1&lang=cy neu drwy ffonio 0300 0603300.

  • Pa newidiadau amlwg sydd yna i gyfarpar ar ochr y ffordd?Open or Close

    Mae llawer o nodweddion ffisegol y cynllun terfyn cyflymder newidiol eisoes yn gyfarwydd i ddefnyddwyr y draffordd.

    Defnyddir arwyddion a signalau electronig ar strwythurau ‘gantri’ uwchben y lôn (gweler y llun isod) ac ar leiniau ymyl ffordd ar y rhwydwaith ffyrdd drwyddo draw. O fewn yr ardal terfyn cyflymder newidiol, mae'r arwyddion a'r signalau hyn yn cael eu defnyddio i arddangos cyfyngiadau cyflymder is ar gyfer y ffordd gerbydau.

    Mae’r terfyn cyflymder a ddangosir yn berthnasol i bob lôn, hyd yn oed os nad yw’r terfynau cyflymder yn ymddangos dros lonydd unigol.

    Yn wahanol i rai traffyrdd ‘smart’ yn Lloegr, nid yw cynllun terfyn cyflymder newidiol Cymru yn defnyddio’r llain galed fel lôn agored. Dim ond mewn argyfwng gwirioneddol y dylid defnyddio’r llain galed, yn unol â Chod y Ffordd Fawr.

    Ffigur 1 - Arwyddion electronig ar gantri uwchben

    Bydd arwyddion negeseuon newidiol (llun isod) yn darparu gwybodaeth am draffig trwy gyfrwng negeseuon testun a lluniau. Mae nifer ohonynt ar gantris uwchben.

    Ffigur 2 - Arwydd negeseuon amrywiol ar ochr y ffordd (chwith) ac ar gantri uwchben gyda signalau terfyn cyflymder (ar y dde)

    Mae arwyddion negeseuon llai o faint (llun isod) wedi’u gosod ar ochrau’r ffyrdd, rhwng 250m a 700m oddi wrth ei gilydd. Mae'r arwyddion yn dangos terfyn cyflymder is sydd ar hyn o bryd mewn grym ar y ffordd gerbydau.

    Mae’r arwyddion hyn wedi’u gosod ar bolion weindio arloesol y gellir eu troi a’u gostwng, er mwyn i dimau cynnal a chadw eu cyrraedd o’r tu ôl i’r rhwystrau diogelwch ar ymyl y ffordd. Mae hyn yn lleihau’r angen i gau lonydd, ac osgoi amharu ar y cyhoedd ac yn lleihau costau cynnal a chadw.

    Ffigur 3 - Arwydd neges llai o faint

    Bydd defnyddwyr y ffordd sy'n ymuno â'r M4 ar ffyrdd ymuno yn yr ardal yn gweld arwyddion electronig wedi'u gosod ar byst (fel yn y llun isod). Os bydd terfyn cyflymder is mewn grym ar y brif lôn gerbydau, bydd hefyd yn cael ei arddangos ar  arwyddion y ffyrdd ymadael hyn.

    Ffigur 4 - Arwyddion electronig ar ffordd ymuno

  • Sut mae’r system gorfodi cyflymder yn gweithio mewn ardal cyflymder newidiol?Open or Close

    Mae camerâu gorfodi cyflymder wedi’u gosod ar gantrïau uwchben y ffordd. Mae’r camerâu’n tanio pan fydd cerbyd yn teithio dros y terfyn cyflymder sydd mewn grym ar y pryd. Mae’r system wedi cael sêl bendith angenrheidiol y Swyddfa Gartref (HOTA) sy’n caniatáu eu defnyddio er dibenion gorfodi.

  • Pwy sy’n berchen ar y camerâu cyflymder ac yn eu rheoli?Open or Close

    GoSafe, partneriaeth amlasiantaeth sy’n cynnwys holl awdurdodau priffyrdd Cymru a phedwar gwasanaeth heddlu Cymru sy’n rheoli ac yn cydlynu’r system gorfodi cyflymder trwy ddefnyddio camerâu ar ochr y ffyrdd. O fewn y strwythur bartneriaeth honno, Llywodraeth Cymru sy’n berchen ar y camerâu ac yn eu gosod ar hyd traffordd yr M4, a’r heddlu (fel yr awdurdod gorfodi) sy’n gyfrifol am eu gweithredu a gorfodi o ddydd i ddydd.

  • Beth sy’n digwydd os bydd nam technegol ar y system?Open or Close

    Mae’r system yn cynnwys cyfarpar sy’n atal y camera rhag gweithredu os oes nam technegol. Mae’r system wedi’i chynllunio i sicrhau mai dim ond os yw’r offer yn gweithio’n iawn y bydd yn cofnodi trosedd. Mae hwn yn un o ofynion HOTA.

  • Nid wyf yn credu ’mod i’n teithio yn y rhan â chyfyngiad cyflymder newidiol o’r M4 ar yr amser a nodir ar y tocyn goryrru a gefais gan yr heddlu.Open or Close

    Mae’r system gorfodi cyflymder yn cynnwys cloc wedi’i raddnodi a’i gydamseru’n llawn sy’n bodloni safonau penodol y Swyddfa Gartref. Yr heddlu sy’n gyfrifol am orfodi’r terfyn cyflymder, a Swyddfa Docynnau Ganolog Heddlu’r De sy’n prosesu’r troseddau hynny. Os oes gennych unrhyw ymholiadau am droseddau goryrru penodol, cysylltwch â’r Swyddfa Docynnau Ganolog.

  • Newidiodd y terfyn cyflymder fel roeddwn i’n gyrru o dan yr arwydd electronig, felly ches i ddim amser i arafu.Open or Close

    Pan mae’r terfyn cyflymder gorfodol yn newid ar yr arwydd electronig uwchben, mae rhywfaint o oedi awtomatig cyn y gall y broses orfodi gychwyn yn erbyn y terfyn cyflymder newydd a ddangosir. Mewn sefyllfaoedd o’r fath, nid oes disgwyl i yrwyr frecio’n sydyn ond yn hytrach arafu’n raddol fel eu bod o fewn y terfyn cyflymder cyn gynted ag y mae’n ddiogel gwneud hynny.

  • Doedd dim terfyn cyflymder i’w weld uwchben fy lôn i, er bod gan lonydd eraill arwyddion uwchben y lôn yn dangos terfyn cyflymder.Open or Close

    Cyn belled bod terfyn cyflymder gorfodol wedi’i arddangos yn gywir ar gyfer y lôn gerbydau (nid dros bob lôn unigol o reidrwydd), yna bydd y terfyn cyflymder hwnnw’n berthnasol i bob lôn.

  • Lle a phryd yn union mae camerâu cyflymder yn gorfodi?Open or Close

    Mae’r camerâu wedi’u gosod ar gantrïau uwchben y ffordd, ond yr heddlu sy’n gyfrifol am y gwaith gorfodi ei hun. Mae rhagor o wybodaeth am leoliadau’r camerâu a’r system orfodi ar gael yn www.gosafe.org.